ΝΙΚΟΛΗΣ ΤΣΕΓΚΑΣ

Ο ΘΡΥΛΙΚΟΣ ΤΡΟΒΑΔΟΥΡΟΣ ΤΗΣ ΓΡΑΜΒΟΥΣΑΣ

​«Στης Γραμπούσας τ’ ακρωτήρι εγλεντούσα μια φορά μ’ ένα Κρητικό ψαρά.
Μ’ένα γέρο καπετάνιο, που’ χε βάρκα τη χαρά, στης Γραμπούσας τα νερά.
Πλανεύτρα θάλασσα, θάλασσα λεβεντοπνίχτρα, πού’ ναι ο γέρος μερακλής ο παλιός τραγουδιστής;

Όλα τα’ άρμενα αρμενίζουν, με πανιά και με κουπιά στης Γραμπούσας τα νερά.
Μα του Τσέγκα τ’ αρμενάκι δεν ξαναγυρίζει πια στης Γραμπούσας τα νερά.
Πλανεύτρα θάλασσα, θάλασσα λεβεντοπνίχτρα, πού’ ναι ο γέρος μερακλής, ο παλιός τραγουδιστής;
Ν’ αρματώσει τη χαρά του, το τραγούδι του να πει».

NIKOLIS TSEGAS

Το τραγούδι αυτό, είναι από τα πιο τραγουδισμένα και αγαπημένα παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης και γράφτηκε από τον Κώστα Μουντάκη.  (Ακούστε το στο youtube) Είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Κισσαμίτη Νικολή Τσέγκα, που γεννήθηκε το 1900. Φτωχός, αγράμματος και απλοϊκός ψαράς,αγάπησε τη Γραμβούσα, την τραγούδησε, την ύμνησε. Ήταν ο μεγάλος τροβαδούρος της. Ταλαντούχος, αυτοδίδακτος λαϊκός συνθέτης, έγινε θρύλος σαν και αυτή. Διακρίθηκε σαν μαντιναδολόγος, ενώ οι μαντινάδες του θα μείνουν παροιμιώδεις. «Γραμπουσιανά» ονόμασε τα συρτά του και με γραμπουσιανές μαντινάδες τα τραγούδησε. Ήταν θυμόσοφος, θρηνούσε τη κακομοιριά του, απορούσε για τα παράξενα του κόσμου και χαιρόταν τη ζωή. Είχε ένα μοναδικό ταλέντο, μπορούσε να συνθέσει μουσική σφυρίζοντας, ενώ δεν ήξερε να παίζει κανένα μουσικό όργανο. Δεν είχε σπουδάσει μουσική, δεν είχε βγάλει ωδείο.

Τραγικό το τέλος του υμνητή της Γραμβούσας. Πνίγηκε στα βαθυγάλαζα νερά της, μια αποφράδα μέρα για την Κρήτη. Ήταν ψαράς και με το καΐκι του «Κυριάκος» χάθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 1966 στα μανιασμένα κύματα της Γραμβούσας, όταν την ίδια στιγμή στο Κεντρικό Αιγαίο γινόταν στη Φαλκονέρα το ναυάγιο του Επιβατηγού – Οχηματαγωγού πλοίου «Ηράκλειο» με 250 πνιγμένους Κρητικούς.

«Όταν θα κατεβάζουνε τον Τσέγκα εις τον Άδη κι αν είναι μέρα να γενεί πίσσα βαθύ σκοτάδι»

Ο Νικολής Τσέγκας πνίγηκε στον τόπο που αγάπησε πιο πολύ, από κάθε τι σε αυτό τον κόσμο. Η γυναίκα του Μαρία, δεν μπόρεσε να τον κρατήσει πάνω στο καΐκι από την τρομερή θαλασσοταραχή. Μόνη της, αβοήθητη, δεν ήξερε να σβήσει τη μηχανή και έμεινε στο σκάφος δύο μερόνυχτα. Όταν κόπασε η φουρτούνα, πήγαν Καστελιανοί ψαράδες και την πήρανε. Ο Τσέγκας παρέμεινε πνιγμένος για λίγα εικοσιτετράωρα στα βράχια της Γραμβούσας, μέχρι που τον ανακάλυψαν οι ψαράδες της.  Ο Τσέγκας έγινε θρύλος, σαν τη Γραμβούσα.

Κι οι γλάροι τονε κράζανε και χαμηλά πετούσαν
την ώρα που πνιγότανε ο Τσέγκας στη Γραμπούσα.

Την ώρα που πνιγότανε σκοτείνιασε η Πούλια
και κλαίγανε στην πλώρη του μικρά θαλασσοπούλια.

Γραμπούσα με το κάστρο σου στον κόσμο ξακουσμένη
κι από τον Τζέγκα τον ψαρά χιλιοτραγουδισμένη.

Με στεναγμό η θάλασσα την αμμουδιά χαϊδεύει
γιατί ο Τσέγκας πνίγηκε και ποιος θα την ψαρεύει.

Ζηλεύω σου φεγγάρι μου στη λαμπερότητά σου 
άχι και να σ’ ακλούθουνα στα βασιλέματά σου.

Σήμερα ο επισκέπτης αναρωτιέται, πόσο σημαντικός θα ήταν άραγε αυτός ο άνθρωπος, ώστε να δέσει την παρουσία του με έναν ολόκληρο τόπο! Και όμως, ο Τσέγκας, έμεινε στην ιστορία και στις καρδιές όλων όσων τον γνώρισαν, αλλά και των μετέπειτα γενεών. Ένας αυθεντικός άνθρωπος, μια Κρητική παρουσία και ψυχή!!

Κάθε χρόνο, το τελευταίο Σάββατο του Ιουλίου, ο Σύλλογος Προβολής Κισάμου η «ΓΡΑΜΠΟΥΣΑ», διοργανώνει εκδρομή με την εταιρία μας  στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων «ΓΡΑΜΠΟΥΣΙΑ» και τα πλοία μας μεταφέρουν επισκέπτες στη Γραμβούσα και στο Μπάλο (Τηγάνι). Στο κάστρο της Γραμβούσας, γίνεται ομιλία και ψάλλεται τρισάγιο για τους πεσόντες της Γραμβούσας, ενώ το ίδιο επαναλαμβάνεται και στο Μπάλο,  όπου ο Σύλλογος από το 1997 έχει τοποθετήσει αναμνηστική πλάκα. Κατά την διαδρομή του πλοίου από Γραμβούσα στο Μπάλο, ρίχνονται στέφανα στο σημείο που πνίγηκε ο Νικολής Τσέγκας, ενώ μέσα στο πλοίο, βιολιτζήδες και λαουτιέρηδες μαζί με τους επιβάτες τραγουδούν δακρυσμένοι «Στης Γραμπούσας τ’ακρωτήρι», αποχαιρετώντας για μια ακόμη φορά τον θρυλικό τροβαδούρο της Γραμβούσας……

Νικολή Τσέγκα, έχεις μείνει στην ψυχή μας, εσύ και οι μαντινάδες σου, γι’αυτό σε τραγουδούμε παντού και πάντοτε. Έγινες θρύλος, μαζί με τη Γραμβούσα!!

«Νάχανε στόμα να μιλούν η Σπάθα κι η Γραμπούσα τον Τσέγκα υπερήφανα θα τον εχαιρετούσαν.»  

ΝΙΚΟΛΗΣ ΤΣΕΓΚΑΣ
ΝΙΚΟΛΗΣ ΤΣΕΓΚΑΣ